Անվտանգային վերլուծությունների ինստիտուտը (ԱՎԻ) բաց նամակով դիմել է Հարավային Կովկասի և Վրաստանի ճգնաժամի հարցերով ԵՄ հատուկ ներկայացուցիչ Մագդալենա Գրոնոյին՝ մտահոգություն հայտնելով Արցախ կատարած՝ սեպտեմբերի 11–12-ի այցի ընթացքում հնչած ուղերձների և դրսևորած մոտեցումների վերաբերյալ։

ԱՎԻ-ի գնահատմամբ՝ մարդու իրավունքները, արժանապատվությունն ու ժողովրդավարությունը պետք է մնան Հարավային Կովկասում Եվրոպական միության ներգրավվածության հիմքում։ Ինստիտուտը հատկապես կարևորում է Արցախի/Լեռնային Ղարաբաղի հայ բնակչության տեղահանության հստակ հրապարակային արձանագրումը և նրանց անվտանգ ու արժանապատիվ վերադարձի համար անհրաժեշտ պայմանների քննարկումը։

ԱՎԻ-ն մտահոգություն է հայտնել նաև հայկական մշակութային և կրոնական ժառանգության, այդ թվում՝ Գանձասարի և Դադիվանքի վանքերի, ներկայացման ու դրանց նկատմամբ վերաբերմունքի առնչությամբ։ Ինստիտուտի կարծիքով՝ պատմական և մշակութային ժառանգությանը վերաբերող հարցերը չպետք է ներկայացվեն պարզապես որպես տարբեր տեսակետների մրցակցություն։

Նամակում ԱՎԻ-ն պնդում է, որ ադրբեջանական օրակարգերը ընդունելի դիրքորոշումների շրջանակում ներկայացնելը կարող է նպաստել պատմության վերանայմանը։ Ինստիտուտը նաև զգուշացնում է, որ այդ հարցերի վերաբերյալ հստակ հրապարակային ուղերձների բացակայությունը կարող է թուլացնել եվրոպական վստահելիությունը հայ հասարակության շրջանում և հնարավորություններ ստեղծել չարամիտ ազդեցության ու տեղեկատվական գործողությունների համար։

ԱՎԻ-ն կոչ է անում ԵՄ-ին անդրադառնալ Արցախի/Լեռնային Ղարաբաղի հայ բնակչության տեղահանության խնդրին, աջակցել նրանց անվտանգ և արժանապատիվ վերադարձի պայմանների ստեղծմանը, պաշտպանել հայկական մշակութային ու կրոնական ժառանգությունը և խթանել մարդու իրավունքների ու միջազգային նորմերի խախտումների համար հաշվետվողականությունը։

Ինստիտուտը պատրաստակամություն է հայտնել համագործակցել ԵՄ հատուկ ներկայացուցչի գրասենյակի հետ՝ բարձրացված մտահոգությունները քննարկելու և տարածաշրջանային զարգացումների անվտանգային ու քաղաքական հետևանքների շուրջ երկխոսությունը շարունակելու նպատակով։

Աղբյուր՝ aravot.am

Չեխիայի Հանրապետության ազգային տոնի առիթով Երևանում կազմակերպված ընդունելության ժամանակ Հայաստանում Չեխիայի արտակարգ և լիազոր դեսպան Պետր Պիրունչիկը հայտարարել է, որ երկու երկրների հարաբերությունները գերազանց են՝ միաժամանակ նշելով, որ պատրաստվում է սահմանել դեսպանի ամենակարճ ելույթի ռեկորդը։

Դեսպանը նշել է, որ միջոցառմանը չի եկել ձանձրալի ելույթով հանդես գալու, և ներկայացրել է Չեխիայի հովանավոր Սուրբ Վացլավին, որը չեխ ժողովրդի գլխավոր հովանավոր սուրբն է, ինչպես նաև Չեխիայի պետականության և ազգային ինքնության խորհրդանիշը։

Չեխ օպերային երգչուհի Թերեզա Մատլովայի կատարմամբ հնչել են Հայաստանի և Չեխիայի օրհներգերը։ Այնուհետև Պետր Պիրունչիկը բեմ է հրավիրել կոմպոզիտոր Ռոբերտ Ամիրխանյանին՝ նրան ներկայացնելով որպես Հայաստանի ամենասիրված կոմպոզիտորներից մեկը։ Դեսպանի խոսքով՝ Ամիրխանյանը ավելի քան կես դար երգեր է գրում, երաժշտություն է հեղինակել 16 ֆիլմի և 30 մուլտֆիլմի համար, ինչպես նաև Հայաստանի առաջին մյուզիքլի հեղինակն է։

Դեսպանը նշել է, որ սովորաբար դիվանագիտական ընդունելությունների ժամանակ ելույթ են ունենում նախարարներ կամ փոխնախարարներ, սակայն այս անգամ խոսքը տրվել է Ռոբերտ Ամիրխանյանին։ Նա նաև հավելել է, որ արարողակարգի տեսանկյունից դա թույլատրելի է, քանի որ ելույթ ունեցողը պարտադիր չէ, որ քաղաքական գործիչ լինի։

Ռոբերտ Ամիրխանյանն իր հերթին ասել է, որ պահն այնքան մոգական է, որ դժվարանում է ազատ արտահայտվել։ Նա խոսել է աշխարհով, մարդկանցով և շրջապատող մթնոլորտով հիանալու՝ որպես ապրելու գաղափարի մասին։ Կոմպոզիտորը նշել է, որ միջոցառմանը ներկայացնելու է 60 տարի առաջ՝ Չեխիա կատարած իր առաջին այցի ընթացքում գրած ստեղծագործությունը։

Ամիրխանյանն առաջին անգամ կատարել է այդ ստեղծագործությունը, իսկ Թերեզա Մատլովան՝ երգել այն։ Միջոցառմանը մասնակցել է նաև չեխ սաքսոֆոնահար, կոմպոզիտոր և դիրիժոր Ֆելիքս Սլովաչեքի որդին՝ Ֆելիքս Սլովաչեք կրտսերը։ Ընդունելությանը ներկա են եղել դիվանագետներ, քաղաքական գործիչներ, մշակույթի և հասարակական ոլորտների ներկայացուցիչներ, ինչպես նաև Չեխիայի բարեկամներ։

Հայաստանի Հանրապետության և Չեխոսլովակիայի Դաշնային Հանրապետության միջև դիվանագիտական հարաբերությունները հաստատվել են 1992 թվականի մարտի 30-ին։ Չեխոսլովակիայի բաժանումից հետո՝ 1993 թվականի հունվարի 5-ին, Հայաստանը դիվանագիտական հարաբերություններ է հաստատել Չեխիայի Հանրապետության հետ։

Աղբյուր՝ aravot.am

Արցախի մշակութային ժառանգության օմբուդսմեն Հովիկ Ավանեսովի գնահատմամբ՝ Արցախի հայկական մշակութային ժառանգության ոչնչացման և յուրացման գործընթացն արագանում է, մինչդեռ Հայաստանի իշխանությունները շարունակում են պասիվ արձագանքել այդ մարտահրավերներին։ «168 TV»-ի «Զառան հարց ունի» հաղորդման ընթացքում նա նշել է, որ իշխանությունները թեմային անդրադառնում են հիմնականում կողմնակի հարցադրումների դեպքում և խուսափում են ուղիղ հակադարձումներից։

Ավանեսովի խոսքով՝ Ադրբեջանի նկրտումներն այլևս չեն սահմանափակվում Արցախով և թիրախավորում են նաև Հայաստանի տարածքը։ Նա անդրադարձել է Ադրբեջանի նախագահի օգնական Հիքմեթ Հաջիևի հայտարարություններին, ինչպես նաև Ադրբեջանի մշակութային ժառանգության պահպանության պետական ծառայության ղեկավար Սաբինա Հաջիևայի պնդմանը, թե Դադիվանքից հանված որմնանկարների և խաչքարերի վերաբերյալ տվյալները 2025 թվականի հոկտեմբերին փոխանցվել են Ինտերպոլին։ Սաբինա Հաջիևան հայկական կողմին մեղադրել է «գողության» մեջ։

Օմբուդսմենը նաև նշել է, որ Ադրբեջանի պետական քարոզչության գործիք համարվող «Արևմտյան Ադրբեջանի համայնքը» նոր աշխատանքային խումբ է ձևավորել։ Նրա գնահատմամբ՝ այդ խմբի նպատակը Հայաստանի ինքնիշխան տարածքում գտնվող քրիստոնեական հուշարձանների աղավաղումն ու «ուսումնասիրության» պատրվակով դրանց նկատմամբ հավակնություններ ներկայացնելն է։

Հովիկ Ավանեսովը հիշեցրել է, որ նախկինում նման զարգացումներին տրվել են պաշտոնական գնահատականներ, դրանք ներկայացվել են միջազգային կազմակերպություններին և քննադատվել։ Նրա խոսքով՝ վերջին շրջանում, սակայն, նկատվում է «կատարյալ լռություն», իսկ որոշ հայտարարություններ արվում են այնպիսի ձևաչափով, որը, իր գնահատմամբ, Ադրբեջանի համար «կանաչ լույս է վառում»։

Աղբյուր՝ 168.am