Քաղաքականություն
Ալիևը հայտարարել է, որ Արցախը վերահսկողության տակ վերցնելու գործընթացը ծրագրված էր փուլերով
Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևը «Ենի Ազերբայջան» կուսակցության համագումարում հայտարարել է, որ 2020 թվականի պատերազմից հետո Բաքվի գործողությունները նպատակաուղղված են եղել Ադրբեջանի տարածքային ամբողջականության «լիակատար վերականգնմանը»։ Նրա խոսքով՝ 2020 թվականի պատերազմից մինչև 2023 թվականի սեպտեմբերի 20-ի ռազմական գործողություններն Ադրբեջանը գործել է ինչպես քաղաքական, այնպես էլ ռազմական ուղղություններով։
Ալիևը նշել է, որ այդ ժամանակահատվածում Ադրբեջանը միջազգային կազմակերպություններում իրականացրել է տեղեկատվական արշավ, ինչպես նաև մի քանի կարճատև ռազմական գործողություններով բարելավել է իր ռազմավարական դիրքերը Ղարաբաղում։ Նրա խոսքով՝ այդ քայլերը նպատակ ունեին նախապատրաստելու սեպտեմբերի 20-ի իրադարձությունները և ցանկալի արդյունքին հասնելու նվազագույն կորուստներով։
Ադրբեջանի նախագահի հայտարարության մեջ, ըստ հրապարակման, ակնարկվում է նաև 2022 թվականի մարտին Փառուխ գյուղի և Քարագլուխ բարձունքի շուրջ տեղի ունեցած ռազմական գործողությունների մասին։ Ալիևը պնդել է, որ հայ-ադրբեջանական պայմանական սահմանին տեղի ունեցած գործընթացները հիմք են ստեղծել Հայաստանի կողմից Ադրբեջանի տարածքային ամբողջականության ճանաչման համար։ Նա այդ համատեքստում հիշատակել է 2022 թվականի հոկտեմբերին Հայաստանի կողմից Ադրբեջանի տարածքային ամբողջականության ճանաչումը՝ հայտարարելով, որ դրանից հետո ամրապնդվել է Ղարաբաղում հայկական զինված կազմավորումները զինաթափելու և տարածաշրջանն ամբողջությամբ վերահսկողության տակ վերցնելու «իրավական հիմքը»։
Հրապարակման մեջ այս հայտարարությունները կապվում են 2021 թվականի մայիսյան և նոյեմբերյան, ինչպես նաև 2022 թվականի սեպտեմբերյան ռազմական գործողությունների հետ։ Նշվում է, որ 2022 թվականի սեպտեմբերի 12-ի լույս 13-ի գիշերը Ադրբեջանի զինված ուժերը հարձակողական գործողություններ էին սկսել Հայաստանի ինքնիշխան տարածքի ուղղությամբ։ Սեպտեմբերի 16-ին ՀՀ ԶՈւ գլխավոր շտաբի պետը հայտարարել էր, որ Ջերմուկի հատվածում ադրբեջանական ուժերը ներխուժել են 8.5 կիլոմետր լայնությամբ և մինչև 7.5 կիլոմետր խորությամբ։ Այդ ժամանակ Ադրբեջանի ԶՈւ-ն Ջերմուկի մատույցներից գտնվում էր 4.5 կիլոմետր հեռավորության վրա։
ՀՀ պաշտպանության նախկին նախարար Սեյրան Օհանյանը հետագայում հայտարարել էր, որ այդ գործողությունների հետևանքով հայկական կողմը կորցրել է 50 դիրք։ Այս տեղեկությունը «Ազատության» հետ զրույցում հաստատել էր լրագրող Թաթուլ Հակոբյանը։
Նյութում հիշատակվում է նաև 2022 թվականի օգոստոսի 30-ին Նիկոլ Փաշինյանի այցը Բրյուսել և օգոստոսի 31-ին՝ ԵՄ խորհրդի նախագահ Շառլ Միշելի միջնորդությամբ, Փաշինյանի ու Ալիևի շուրջ չորս ժամ տևած հանդիպումը։ Հրապարակման համաձայն՝ այդ ժամանակ արդեն որոշված էր Բերձորի և Քաշաթաղի շրջանի գյուղերի հանձնումը Ադրբեջանին։ Նույն տարվա հոկտեմբերին Պրահայում Փաշինյանը ճանաչել էր Ադրբեջանի տարածքային ամբողջականությունը։
2022 թվականի դեկտեմբերի 12-ին Ադրբեջանը փակել էր Արցախը Հայաստանին կապող Լաչինի միջանցքը։ Նյութում մեջբերվում է Փաշինյանի այն ժամանակվա հայտարարությունը, ըստ որի՝ Ադրբեջանը պայքարում էր 2020 թվականի նոյեմբերի 9-ի եռակողմ հայտարարության՝ Լեռնային Ղարաբաղի, շփման գծի և Լաչինի միջանցքի վերաբերյալ դրույթների դեմ։
Ալիևը կուսակցության համագումարում նաև հայտարարել է, որ Հայաստանի նախկին ղեկավարները, իր գնահատմամբ, «ռազմական հանցագործներ» են և պետք է պատժվեն։ Միաժամանակ նա քննադատել է Հայաստանի ներկայիս իշխանություններին՝ պնդելով, որ 2018-2020 թվականներին նրանց հայտարարություններում եղել են Ադրբեջանի նկատմամբ տարածքային պահանջներ և ադրբեջանցի ժողովրդի արժանապատվությունը վիրավորող ձևակերպումներ։ Ալիևը նշել է, որ Բաքուն շարունակելու է հիշեցնել այդ ժամանակահատվածի մասին՝ Հայաստանի ներկայիս ղեկավարությանը «խաղաղության աղավնի» ներկայացնող շրջանակներին հակադարձելու համար։
Հրապարակման հեղինակը այս ձևակերպումները դիտարկում է որպես Նիկոլ Փաշինյանի նկատմամբ հնարավոր քաղաքական և իրավական ճնշման ազդանշան։ Նյութում նաև նշվում է, որ Ադրբեջանը Հայաստանի դեմ քաղաքական գործիքとして շարունակում է օգտագործել 2020 թվականի հոկտեմբերի 4-ին և 17-ին Գյանջայի հրետակոծության վերաբերյալ մեղադրանքները։
Նիկոլ Փաշինյանը վերջերս հայտարարել էր, որ 44-օրյա պատերազմի մասին հինգ տարի շարունակ խոսել է և այդ թեմայով «ոչ մի նրբություն» չի շրջանցել՝ հիշատակելով նաև Ազգային ժողովի քննիչ հանձնաժողովը։ Հրապարակման մեջ, սակայն, նշվում է, որ պատերազմի վերաբերյալ հանձնաժողովի զեկույցը, ինչպես նաև 2020 թվականի սեպտեմբերի 30-ի և հոկտեմբերի 19-ի Անվտանգության խորհրդի նիստերի ամբողջական ձայնագրությունները չեն հրապարակվել։
Աղբյուր՝ 168.am
