«Պատմությունն այն է, որ պետք է տեղի ունենա». Փաշինյանի գրառումը՝ պատասխանատվության հարցի շուրջ քննադատության թիրախում

Հոկտեմբերի 12-ին Նիկոլ Փաշինյանը ֆեյսբուքյան գրառմամբ անդրադարձել է պատմության ընկալմանը՝ նշելով, որ այն պետք է դիտարկել ոչ միայն որպես անցյալում տեղի ունեցած իրադարձությունների ամբողջություն, այլև որպես ապագայում ստեղծվելիք իրականություն։ Նրա խոսքով՝ անցյալի փորձը պետք է օգտագործել հասկանալու համար, թե ինչ անել և ինչ չանել պատմությունը չկրկնելու համար։

Փաշինյանը գրել է, որ ՀՀ քաղաքացին այսօր պատմություն է ստեղծում, և այդ գործընթացը պետք է ուղղված լինի «հարատև պետության ռազմավարության իրագործմանը»՝ «Ազատ և Երջանիկ Հայաստանի տեսլականով»։ Նա իր գրառումն ավարտել է «իրական Հայաստանի» գաղափարախոսությունը կիսող քաղաքացիներին ուղղված ողջույնով։

Սկզբնաղբյուրի հեղինակը, անդրադառնալով այս ձևակերպումներին, պնդում է, որ դրանցում առկա է ոչ միայն ապագային կենտրոնանալու, այլև անցյալի քաղաքական ու իրավական պատասխանատվությունից խուսափելու վտանգ։ Հեղինակը հարց է բարձրացնում՝ արդյոք 2020 թվականի 44-օրյա պատերազմը Փաշինյանը համարո՞ւմ է ավարտված անցյալ, եթե դրա հանգամանքների ուսումնասիրության համար ստեղծված քննիչ հանձնաժողովի զեկույցը չի հրապարակվել, իսկ զինվորականների նկատմամբ քրեական վարույթները շարունակվում են։

Հոդվածում ընդգծվում է, որ անցյալում տեղի ունեցած իրադարձությունները փոխել հնարավոր չէ, սակայն դա, ըստ հեղինակի, չի վերացնում դրանց իրավական գնահատման և պետական ու քաղաքական պաշտոնյաների պատասխանատվության հարցը։ Նյութում նաև նշվում է, որ հեղինակի գնահատմամբ՝ 44-օրյա պատերազմի արդյունքի և հետպատերազմյան որոշումների համար բարձրաստիճան պետական պաշտոնյաներից որևէ մեկը պատասխանատվության չի ենթարկվել։

Հեղինակը Փաշինյանի պատմագիտական ձևակերպումները համադրում է Ադրբեջանի նախագահի օգնական Հիքմեթ Հաջիևի՝ հայ հասարակությանը խաղաղության նախապատրաստելու վերաբերյալ հայտարարությունների, ինչպես նաև Ադրբեջանի կողմից Հայաստանի Սահմանադրությունից Անկախության հռչակագիրը հանելու պահանջի հետ։ Նյութում հիշատակվում է նաև TRIPP նախագիծը, որի վերաբերյալ Փաշինյանը հայտարարել էր, որ Հայաստանի Հանրապետությունն առաջին անգամ կարող է ունենալ 90 և ավելի տարվա հեռանկարով պայմանավորվածություն աշխարհի թիվ մեկ գերտերության հետ։

Հոդվածում որպես հակափաստարկ ներկայացվում է միջազգային իրավունքի պրակտիկան․ ցեղասպանական, մարդկության դեմ և ռազմական հանցագործությունների հարցերով պատասխանատվությունը կարող է քննարկվել նաև տարիներ անց։ Այդ համատեքստում հիշատակվում է Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի որոշումը, որով Ադրբեջանին պարտավորեցվել է 90.000 եվրո փոխհատուցում վճարել 2016 թվականի Ապրիլյան պատերազմում սպանված Մատաղիսի N զորամասի մայոր Հայկ Թորոյանի հարազատներին։

Նյութի եզրահանգմամբ՝ անցյալը վերափոխել հնարավոր չէ, սակայն դրա համար պատասխանատվության հարցը կարող է մնալ բաց։ Հեղինակը պնդում է, որ ապագա կերտելու մասին խոսակցությունը չի կարող փոխարինել անցյալի գործողությունների և որոշումների իրավական ու քաղաքական գնահատմանը։

Աղբյուր՝ 168.am