Սուրեն Սուրենյանցը քննադատել է «Արևմտյան Ադրբեջանի» օրակարգը ՄԱԿ-ի հարթակ տեղափոխելու փորձը

Քաղաքական վերլուծաբան Սուրեն Սուրենյանցի գնահատմամբ՝ Ադրբեջանը «Արևմտյան Ադրբեջանի» և «վերադարձի իրավունքի» հայեցակարգերը փորձում է տեղափոխել միջազգային քաղաքական ու իրավական օրակարգ։

Սեպտեմբերի 28-ին ՄԱԿ-ի կենտրոնակայանում Baku Initiative Group-ը կազմակերպել է «Վերադարձի իրավունք և ապագաղութացում. հետաձգված պատմական արդարության վերականգնում» խորագրով համաժողով։ Սուրենյանցը նշել է, որ միջոցառումը ՄԱԿ-ի պաշտոնական օրակարգի մաս չի եղել, սակայն անցկացվել է Գլխավոր ասամբլեայի նստաշրջանի շրջանակում։

Ադրբեջանական APA գործակալության ներկայացմամբ՝ քննարկման ընթացքում առաջին անգամ ՄԱԿ-ի շրջանակում բարձրացվել է Հայաստանի կողմից ադրբեջանցիների «էթնիկ զտման» հարցը։ Բաքուն պնդել է, թե հարյուր հազարավոր ադրբեջանցիներ բռնի տեղահանվել են ներկայիս Հայաստանի տարածքում գտնվող իրենց «պատմական հողերից», իսկ ադրբեջանական մշակութային և կրոնական ժառանգությունը համակարգված ոչնչացվել, պղծվել կամ յուրացվել է։

Սուրենյանցի խոսքով՝ միջոցառման ընթացքում խոսվել է ադրբեջանցիների՝ Հայաստան «անվտանգ և արժանապատիվ վերադարձի» մասին՝ միջազգային վերահսկողության ու երաշխիքների ներքո։ Օրակարգում ներառվել են նաև սեփականության վերականգնումը, արխիվների հասանելիությունը և մոնիտորինգը։ Քննարկվել է իրավաբանորեն պարտադիր համաձայնագրի անհրաժեշտությունը, իսկ համաժողովի ավարտին ընդունվել է ՄԱԿ-ի հատուկ զեկուցող նշանակելու վերաբերյալ դիմում։

Վերլուծաբանը նշել է, որ նույն ժամանակահատվածում Ադրբեջանի արտգործնախարար Ջեյհուն Բայրամովը խոսել է Հայաստանի հետ «դե ֆակտո խաղաղության» և խաղաղ գործընթացի անշրջելիության մասին՝ միաժամանակ անդրադառնալով ադրբեջանցիների վերադարձի թեմային։ Նրա գնահատմամբ՝ «Ապագաղութացում», «էթնիկ զտում», «պատմական արդարություն» և «միջազգային երաշխիքներ» ձևակերպումներով Բաքուն Հայաստանի տարածքին վերաբերող իր օրակարգը ներկայացնում է մարդու իրավունքների ու միջազգային իրավունքի լեզվով։

Սուրեն Սուրենյանցի կարծիքով՝ «վերադարձի իրավունքը» Ադրբեջանը ներառում է «Արևմտյան Ադրբեջանի» ավելի լայն քաղաքական հայեցակարգի մեջ, ինչի հետևանքով այդ օրակարգը չի կարող դիտարկվել միայն հումանիտար հարթության վրա։ Նա նաև հարց է բարձրացրել Նիկոլ Փաշինյանի՝ «խաղաղության անշրջելիության» մասին հայտարարությունների փաստական հիմքերի վերաբերյալ և նշել, որ իշխանությունը պետք է արձանագրի «Արևմտյան Ադրբեջան» կոնցեպցիայի անհամատեղելիությունը տարածքային ամբողջականության ճանաչման սկզբունքի հետ։

Աղբյուր՝ 168.am